852967248dd3e6cb3942a1fe6af42945

Διπολική διαταραχή

Ο Γιάννης, 32 ετών, ήρθε στο ιατρείο μου συνοδευόμενος από την σύζυγο και την αδερφή του, μάλλον χωρίς να το πολυθέλει. Για τους δύο προηγούμενους μήνες, η ενεργητικότητά του είχε χτυπήσει κόκκινο: δούλευε πολλές ώρες προσπαθώντας να στήσει μια απίστευτη επιχείρηση παραγωγής εξωτικών βρώσιμων ορχιδέων, χωρίς να έχει καμία σχέση με την ανθοκομία, κοιμόταν ελάχιστα και είχε μια πρωτόγνωρη γι’ αυτόν διάθεση για σεξ, που αφότου εξάντλησε βιολογικά τη σύζυγό του επεκτάθηκε και σε άλλα θηλυκά. Με την προόδο των ημερών άρχισε να γίνεται ερειστικός, πράγμα έξω από τον χαρακτήρα του, μέχρι που ξυλοκόπησε κάποιον με τον οποίο διαφώνησε για μια θέση παρκαρίσματος, με αποτέλεσμα να περάσει ένα βράδυ στο Αστυνομικό Τμήμα.  Εκεί ο αξιωματικός υπηρεσίας, έμπειρος προφανώς από τέτοια περιστατικά, ενημέρωσε την σύζυγο ότι κάτι πάει πολύ άσχημα, μολαταύτα αυτό το καμπανάκι δεν στάθηκε αρκετό για να φέρει το Γιάννη στον ψυχίατρο. Χρειάστηκε να περάσουν κάποιες επιπλέον εβδομάδες μέχρις ότου ένας αλλόφρων Γιάννης άρχισε να κρύβεται στο σπίτι, να κλειδώνει και να αμπαρώνει φοβούμενος ότι βιομηχανικοί κατάσκοποι επιχειρούν να κλέψουν το επιχειρηματικό του σχέδιο (για τις…. βρώσιμες ορχιδέες), σε μια προσπάθεια να καταστρέψουν στην αφετηρία του τον επόμενο Έλληνα κροίσο. Θορυβημένη πια η οικογένειά του, αξιοποίησε την αϋπνία και τον εκνευρισμό του Γιάννη για να τον φέρει για θεραπεία. Από το ιστορικό του προέκυψε πως ο Γιάννης είχε περάσει μια κατάθλιψη την περίοδο του υπηρετούσε τη θητεία του, χωρίς να λάβει γι’ αυτό αγωγή. Ξεκίνησε φαρμακευτική αγωγή και έγινε ψυχοεκπαίδευση, τόσο στον ίδιο όσο και στην οικογένειά του. Σήμερα, δύο χρόνια μετά, ο Γιάννης δεν διευθύνει βέβαια μια παγκοσμίου κλάσης μονάδα παραγωγής βρώσιμης ορχιδέας, έχει όμως το δικό του φροντηστήριο και διαπρέπει ως εκπαιδευτικός, έχοντας κατακτήσει τον πλήρη έλεγχο της ψυχικής του υγείας.

Η διπολική διαταραχή , επίσης γνωστή ως μανιοκατάθλιψη, προκαλεί σοβαρές μεταπτώσεις στη διάθεση, την ενεργητικότητα, την σκέψη και τη συμπεριφορά, με χαρακτηριστικά ανεβασμένη διάθεση στη μανία ή την υπομανία και μειωμένη στην κατάθλιψη. Οι κύκλοι αυτοί διαρκούν τυπικά εβδομάδες ή και μήνες και έχουν τέτοια ένταση που διαταράσσουν σημαντικά την ικανότητά μας να λειτουργούμε όπως συνήθως. Όλοι έχουμε τα πάνω και τα κάτω μας, όμως αυτά τα πάνω και κάτω στην διπολική διαταραχή πέρνουν ακραία μορφή: στην κατάθλιψη δεν μπορούμε να πάμε στη δουλειά μας, δεν έχουμε καμία όρεξη να κάνουμε τίποτε, φτάνουμε ακόμα να θέλουμε να κάνουμε κακό στον εαυτό μας, ενώ στη μανία, παρατάμε τη δουλειά μας, ξοδεύουμε ανεξέλεγκτα και κοιμόμαστε ελάχιστα.

Τα αίτια της διπολικής διαταραχής δεν είναι γνωστά, συχνά όμως παρατηρείται μια οικογενειακή προδιάθεση. Επίσης έχει παρατηρηθεί πως κάποιοι άλλοι παράγοντες όπως το άγχος, η χρήση διεγερτικών ναρκωτικών όπως η κοκαΐνη, οι αμφεταμίνες και το έκστασι ή το αλκοόλ μπορεί να οδηγήσουν σε υποτροπή της νόσου.

Το πρώτο μανιακό ή καταθλιπτικό επεισόδιο εμφανίζεται συνήθως κατά την εφηβεία ή στις αρχές της ενήλικής ζωής. Τα επεισόδια μανίας ή κατάθλιψης διαδέχονται περίοδοι φυσιολογικής διάθεσης. Κάποιοι εμφανίζουν μεγαλύτερη τάση προς τις καταθλίψεις, άλλοι εμφανίζουν συχνότερα μανιακά ή υπομανιακά επεισόδια. Ο αριθμός των επεισοδίων διαφέρει σημαντικά από ασθενή σε ασθενή. Τα επεισόδια μανίας και κατάθλιψης συχνά ακολουθούν μια εποχική κατανομή. Τα μανιακά επεισόδια είναι πιό συχνά τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ τα καταθλιπτικά επεισόδια είναι συχνότερα το φθινόπωρο, το χειμώνα και την άνοιξη.

Η μανία

Στην μανιακή φάση της διπολικής διαταραχής, οι ασθενείς εμφανίζονται συχνά υπερδραστήριοι, κοιμούνται ελάχιστα, είναι υπερσεξουαλικοί, δημιουργικοί και συχνά χαρούμενοι (ευφορική μανία) ή εκνευρισμένοι (δυσφορική μανία). Κι ενώ τα πράγματα στην αρχή είναι ευχάριστα και κανείς δεν παραπονείται, ούτε ο ασθενής ούτε το περιβάλλον του, συχνά τα πράγματα βγαίνουν εκτός ελέγχου: τζογάρονται ή ξοδεύονται ασύλληπτα για την οικονομική δυνατότητα του ασθενούς ποσά, εναλλάσσονται πολλοί ερωτικοί σύντροφοι, παρατηρούνται συνεχή ξεσπάσματα και εκνευρισμοί  που μπορεί να φτάσουν σε ακραίες καταστάσεις χειροδικίας. Οι ασθενείς που βρίσκονται σε μανία μιλούν πολύ γρήγορα και δυσκολεύονται να παραμείνουν για μεγάλο διάστημα στο ίδιο θέμα, με αποτέλεσμα πολλές φορές η συνεννόηση μαζί τους να είναι πρακτικά αδύνατη γιατί πηδάνε από θέμα σε θέμα. Η κρίση και η σκέψη τους διαταράσσονται και δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ένα θέμα για περισσότερο από λίγα λεπτά.Η κατάσταση αυτή ενίοτε κλιμακώνεται μέχρι του σημείου ο ασθενής να αρχίσει να ακούει φωνές ή να παραληρεί ότι τον ζηλεύουν ή μιλούν γι’ αυτόν στην τηλεόραση, στοιχεία που χαρακτηρίζοβνται ως ψυχωσικά.

Η υπομανία

Η υπομανία είναι μια λιγότερο σοβαρή μορφή μανίας. Οι άνθρωποι που βρίσκονται σε υπομανία νιώθουν ενεργητικοί, παραγωγικοί και χαρούμενοι, διατηρούν την ικανότητά τους να δουλεύουν. Με μια πρώτη ματιά ίσως κανείς να θεωρήσει πως απλά βρίσκονται σε εξαιρετική διάθεση. Μολαταύτα, η υπομανία μπορεί να υπονομεύσει προσωπικές σχέσεις και επαγγελματικές κινήσεις, καθώς και να εξελιχθεί σε πλήρη μανία.

Η κατάθλιψη

Η κατάθλιψη της διπολικής διαταραχής μοιάζει κλινικά με την κοινή κατάθλιψη. Στην πράξη, πολλοί ασθενείς με διπολική διαταραχή θεωρούνται καταθλιπτικοί μέχρι την εμφάνιση του πρώτου μανιακού ή υπομανιακού επεισοδίου, οπότε μπαίνει και η διάγνωση της διπολικής διαταραχής. Φαίνεται όμως πως υπάρχουν κάποια συμπτώματα που εμφανίζονται συχνότερα στην διπολική απ’ ότι στην κοινή κατάθλιψη: ο εκνευρισμός και η ανησυχία είναι συνηθέστερα, η διάθεση είναι πιθανότερο να ανεβοκατεβαίνει στη διάρκεια της μέρας, ο ασθενής κοιμάται περισσότερο και τρώει περισσότερο απ’ ότι συνήθως, ενώ η ομιλία και η σκέψη του επιβραδύνονται χαρακτηριστικά. Επίσης, η διπολική κατάθλιψη πρωτοεμφανίζεται σε μικρότερη ηλικία, συνήθως πριν τα 25, διαρκεί λιγότερο από 3 μήνες ακόμη και χωρίς θεραπεία και συχνά δεν ανταποκρίνεται στα αντικαταθλιπτικά.

Ολοένα και περισσότερα στοιχεία δείχνουν πως η κατάθλιψη που εμφανίζεται στα πλαίσια της διπολικής διαταραχής δεν αντιμετωπίζεται εύκολα με τα αντικαταθλιπτικά, ενώ ενέχεται πάντα ο κίνδυνος τα αντικαταθλιπτικά να εκτρέψουν τον ασθενή σε μανία. Έτσι, η λήψη αντικαταθλιπτικών στην διπολική κατάθλιψη θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στις περιπτώσεις όπου είναι απολύτως απαραίτητη και για όσο χρονικό διάστημα είναι απολύτως απαραίτητη και πάντα υπό στενή επίβλεψη ψυχιάτρου.

Το μεικτό επεισόδιο

Σε ένα μεικτό επεισόδιο εμφανίζονται παράλληλα συμπτώματα και μανίας και κατάθλιψης. ΄Ετσι, βλέπουμε συχνά κατάθλιψη με εκνευρισμό και διέγερση, άγχος, αύπνία και γρήγορες, σχεδόν καλπαστικές σκέψεις. Αυτός ο συνδυασμός υψηλής ενεργητικότητας και κακής διάθεσης συνιστά αυξημένο κίνδυνο για αυτοκτονία.

Οι μορφές της διπολικής διαταραχής

  • διπολική διαταραχή τύπου 1: η κλασσική μορφή της μανιοκατάθλιψης, όπου ο ασθενής έχει εμφανίσει τουλάχιστον ένα επεισόδιο μανίας ή ένα μεικτό επεισόδιο. Οι περισσότεροι από αυτούς τους ασθενείς έχουν εμφανίζει και ένα τουλάχιστον επεισόδιο κατάθλιψης, αν και αυτό δεν είναι απαραίτητο για να μπει η διάγνωση.
  • διπολική διαταραχή τύπου 2: ο ασθενής εμφανίζει επεισόδια υπομανίας και μείζονος κατάθλιψης
  • κυκλοθυμία: ήπια μορφή διπολικής διαταραχής, με κυκλικές εναλλαγές της διάθεσης που δεν φτάνουν στα επίπεδα ούτε της επίσημης μανίας ούτε της επίσημης κατάθλιψης

Παθήσεις και φάρμακα που μπορεί να μιμηθούν τα συμπτώματα της διπολικής διαταραχής

  • παθήσεις του θυρεοειδούς (υποθυρεοειδισμός- κατάθλιψη, υπερθυρεοειδισμός- μανία)
  • κορτιζόνη
  • αντικαταθλιπτικά
  • παθήσεις των επινεφροδίων (νόσος Addison, σύνδρομο Cushing)
  • φάρμακα για τη νόσο του Parkinson
  • έλλειψη βιταμίνης Β12

Η θεραπεία της διπολικής διαταραχής

Η επιτυχημένη θεραπεία της διπολικής διαταραχής ανακουφίζει τα συμπτώματα, μειώνει τη συχνότητα και την ένταση των μανιακών και καταθλιπτικών επεισοδίων και επαναφέρει τη λειτουργικότητα του ασθενούς. Ακρογωνιαίος λίθος της θεραπείας της διπολικής διαταραχής είναι μια ομάδα φαρμάκων που αποκαλούνται σταθεροποιητές της διάθεσης. Στα φάρμακα αυτά περιλαμβάνεται το λίθιο και μια σειρά από αντιεπιληπτικά, αλλά και κάποια άτυπα αντιψυχωσικά που έχει αποδειχθεί ότι έχουν την ιδιότητα να μειώνουν τα επεισόδια της νόσου τόσο σε διάρκεια όσο και σε συχνότητα.

Δεν είναι λίγες οι φορές που η καλή διάθεση της μανίας καθιστά ιδιαίτερα δύσκολο να πειστούν οι ασθενείς αυτοί να πάρουν αγωγή, καθώς δεν μπορούν να συνειδητοποιήσουν πως η μανία έχει πάντα ένα τίμημα, συνήθως στις προσωπικές ή τις επαγγελματικές τους σχέσεις: δημιουργεί προβλήματα στους ίδιους και πληγώνει τους ανθρώπους γύρω τους.

Η διπολική διαταραχή χρήζει μακροχρόνιας αγωγής, όπως άλλωστε και κάθε άλλη χρόνια και υποτροπιάζουσα νόσος. Πέραν της θεραπείας για την αντιμετώπιση της κάθε φάσης, στις περισσότερες περιπτώσεις είναι απαραίτητη και κάποια θεραπεία για την πρόληψη των υποτροπών.

Όμως, τα φάρμακα, καίτοι απαραίτητα, δεν αρκούν για την θεραπεία της διπολικής διαταραχής. Η σημαντικότερη ίσως συνεισφορά στην ψυχική υγεία ενός διπολικού ασθενούς είναι η ψυχοεκπαίδευση, η πλήρης δηλαδή επίγνωση και γνώση για τη νόσο, τις ιδιαίτερες συναισθηματικές και πρακτικές ανάγκες του και τους τρόπους να υποστηριχθεί και να εξελιχθεί συναισθηματικά, επαγγελματικά και κοινωνικά. Στα πλαίσια αυτά, η ατομική, αλλά και η οικογενειακή ψυχοθεραπεία μπορούν να εγκαταστήσουν, αν μη τι άλλο, ένα πλάνο για την αντιμετώπιση μιας μελλοντικής κρίσης.

Επίσης σημαντικός είναι ο έλεγχος του στρες, που μπορεί να πυροδοτήσει και μανιακά και καταθλιπτικά επεισόδια, αλλά και η ανάληψη από την πλευρά του ασθενούς της πλήρους ευθύνης για την αντιμετώπιση της νόσου. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, οι ασθενείς με διπολική διαταραχή στις περισσότερες περιπτώσεις μπορούν να ζήσουν μια πλήρη και παραγωγική ζωή.

.

Author Info

ckalaitzi

No Comments

Post a Comment